Srpsko stradanje može da vidi u centru Beča | Srpska dijaspora

U neposrednoj blizini Bečke državne opere, gde se svakodnevno ukrštaju putevi turista, umetnika i stanovnika austrijske prestonice, ovih dana vidljiv je i sadržaj posvećen stradanju srpskog naroda u 20. veku. Međunarodna multimedijalna kampanja Memorijalnog centra Republike Srpske „Upoznajte srpsko stradanje” stigla je u Beč, donoseći nemačkoj govornoj publici dokumente, svedočanstva i digitalne prikaze istorijskih događaja koji su često ostajali van šireg evropskog javnog prostora.

Kampanja, pokrenuta tokom leta u Njujorku, u Beču je postavljena na jednom od najprepoznatljivijih mesta u gradu. Umesto iza zidova muzeja ili galerije, sadržaj o srpskim žrtvama iznet je pred prolaznike – na mestu na kojem se istorija susreće sa svakodnevicom. Posetioci zastaju pred digitalnim prikazima, čitaju tekstove na nemačkom jeziku, fotografišu materijale i upoznaju se sa temama o kojima, kako ocenjuju organizatori, van prostora bivše Jugoslavije često nema dovoljno informacija.

Foto: iz arhive D. Bojića

Digitalna postavka obuhvata više istorijskih celina: stradanje Srba u Prvom i Drugom svetskom ratu, genocid nad Srbima u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj od 1941. do 1945. godine, sudbinu srpske dece u logorima, kao i progon i stradanje civila tokom ratova devedesetih godina. Namena kampanje nije da ostane zatvorena u okviru stručnih publikacija i nacionalnih institucija, već da dokumentovanu priču o žrtvama učini dostupnom široj međunarodnoj publici.

Direktor Memorijalnog centra Republike Srpske Denis Bojić poručio je da je važno da se o srpskim žrtvama govori otvoreno, odgovorno i na jeziku ljudi kojima je sadržaj namenjen.

„Nećemo prestati da pamtimo, nećemo prestati da govorimo činjenice i istinu o našem stradanju. Ne tražimo da bilo ko misli isto kao mi, tražimo samo pravo da govorimo o onome što je naš narod preživio, da pamtimo svoje žrtve i da svoju istoriju ne prepuštamo drugima”, rekao je Bojić.

On je istakao da je bečka etapa kampanje deo šire namere da se srpsko istorijsko iskustvo predstavi u evropskim centrima i sačuva u međunarodnoj kulturi sećanja.

„Danas smo u Beču, u samom srcu Evrope, a sledeća stanica je Rim. To je nastavak jedne iste misije – da srpske žrtve budu vidljive, imenovane i sačuvane u evropskom i svetskom pamćenju”, rekao je Bojić, koji je i dikretor Memorijalnog centa Republike Srpske.

Sećanje van muzejskih zidova

Poseban značaj bečke postavke leži u tome što se ne obraća samo pripadnicima srpske zajednice u Austriji. Sadržaji su prilagođeni nemačkom jeziku, kako bi do njih mogli da dođu i Bečlije, turisti i posetioci iz drugih evropskih zemalja, bez prethodnog poznavanja istorije Balkana.

Prema oceni učesnika kampanje, javni prostor je važan upravo zato što omogućava susret sa činjenicama i svedočanstvima mimo pojednostavljenih predstava koje se često vezuju za ratove devedesetih i mesto Srba u savremenim evropskim narativima.

Ambasador Srbije u Austriji Marko Blagojević ukazao je da se nijedan zločin ne sme posmatrati selektivno. „Zločin ne treba da bude nigde obojen ničim. Ako priznajemo jedan zločin, moramo priznati sve zločine, bez obzira na to ko ih je počinio”, poručio je Blagojević.

O važnosti činjenica i otpora istorijskom relativizovanju govorio je i ambasador Bosne i Hercegovine u Austriji Siniša Bencun, ocenjujući da se prošlost mora sagledavati na osnovu dokumentovanih podataka i svedočanstava, bez umanjivanja žrtava.

Foto: arhiva D. Bojić

Poruka i mladima u srpskom rasejanju

Kampanja je važna i za srpsku zajednicu u Austriji, posebno za generacije rođene ili odrasle van Srbije i Republike Srpske. Mnogi mladi ljudi svoje znanje o poreklu i istoriji dobijaju prvenstveno kroz obrazovni sistem države u kojoj žive, pa je zato potrebno da imaju pristup arhivskoj građi, dokumentima i svedočanstvima koja govore o stradanju njihovih predaka.

Aktivisti i predstavnici srpskih organizacija u Austriji upozoravaju da teme poput stradanja srpske dece u Jastrebarskom, Sisku i Staroj Gradiški, ali i masovnih zločina nad srpskim civilima u Drugom svetskom ratu, nisu dovoljno zastupljene u austrijskoj javnosti. Upravo zato digitalna postavka ima dvostruku ulogu: obraća se domaćoj publici, ali i podstiče srpsku dijasporu da sistematičnije neguje kulturu sećanja.

Kampanja u Beču realizovana je uz podršku Ministarstva za evropske integracije i međunarodnu saradnju Republike Srpske i Predstavništva Republike Srpske u Austriji. Nakon Njujorka i Beča, naredna stanica biće Rim, gde će sadržaji biti prikazani na više lokacija u italijanskoj prestonici.

Na nemačkom u Beču, na engleskom u Njujorku i uskoro na italijanskom u Rimu, kampanja nosi istu poruku: sećanje na žrtve ne sme ostati zatvoreno u nacionalnim okvirima, već mora biti dostupno svima koji žele da razumeju složenu i bolnu istoriju srpskog naroda.

Izvor: Memorijalni centar Republike Srpske / Rasejanje.info