Pre tačno pet vekova Mohačka bitka promenila je sliku Jugoistočne Evrope
ŠTA je za Srbe Kosovski boj, to je za Mađare Mohačka bitka – istorijski trenutak i veliki nacionalni slom koji je preokrenuo sliku na srednjovekovnu prošlost ovog dela Evrope. Pre tačno pet vekova, 29. avgusta, u Mohaču, sa samo dva sata turska vojska Sulejmana Veličanstvenog potukla je Ugare predvođene Janošem 2 Jageloncem.
Foto: Arhiva
Ne samo što je to bio korak ka građanskom ratu i raspadu Ugraske kraljevine, za čiju krunu su bespoštedno borili Jovan Zapolja, erdeljski vojvoda i Ferdinand Habzburški, nego i vetar u leđa Osmanlijama da krenu u dalja osvajanja.
– Razlika je što je Kosovska bitka mnogo više identitetske prirode kod Srba, nego Mohačka kod Mađara. Takođe, posledice su bile drugačije. Srbija nije mogla da se brani od Turaka i postaje vazalna država osmanskog carstva. A Mohačka bitka je takođe poznata kao “klanica” ključnih državnih i crkvenih poglavara, te je Ugarska počela odmah da se raspada – objašnjava istoričar Boris Stojskovski. – Naravno tu je i smrt vladara, junački podvig Miloša Obilića koji je usmrtio sultana Murata sa jedne strane, i beg sa bojnog polja Lajoša 2, koji se potom udavio.
Mađari su se dugo suprotstavljali osmanskom širenju u jugoistočnoj Evropi. Međutim, duplo brojnija Sulejmanoa vojska, bez problema sasekla je razjedinjene Ugare, koje je Evropa pustila niz vodu ne šaljući im vojnu podršku.
Međutim, velika mađarska nacionalna tragedija bila je prekretnica za Srbe u Ugarskoj.
CAR JOVAN NENAD
Kao posledica ugarskog poraza i haosa koji je nastao usled raspada srednjovekovne države, već u oktobru iste godine na istorijsku scenu stupa car Jovan Nenad. Iako je na toj sceni bio kratko, svega jedanaest meseci, vekovima posle je najmisterioznija ličnost koja je obnovila srpsko carstvo sa prestonicom u Subotici.
-O Srbima u Ugarskoj se najčešće govori od Velike seobe, međutim, oni su tu bili mnogo ranije. Spisi ih spominju još od 13. veka. Manastir Krušedol podigli su Brankovići, despot Jovan, vladika Maksim i majka Angelina 1508. godine, koji su dugo imali veliki uticaj. Ne smemo zaboraviti ni Jakšiće, Dmitra i Stefana, kao i šajkaše. Iz tog perioda imamo i crkvu u Kupiniku, verovatno i u Srpskom Kovinu, Slankamen kao važan prepisivački i kulturni centar – podseća Stojkovski. – U Mohačkoj bici borili su se sremski despoti Bakići, predvođeni Pavlom Bakićem. Manojlo Bakić je poginuo, dok je Petar u mađarskim pesmama opevan kao vrsni junak. Nasadisti, odnosno šajkaši Radiča Božića su takođe imali bitnu ulogu u ugarskoj vojsci još od odbrane Beograda 1456. godine.
Posle bitke ugarsko stanovništvo počinje da beži, a prostor severno od Save i Dunava počinju da naseljavaju Srbi.
-Migracije Srba postaju intenzivnije. U najvećoj meri naseljavaju Srem, potom i Banat, ali i delove Slavonije i Baranje. Tako počinje da se menja uloga Srba u Panoniji – ističe naš sagovornik – To je posebno vidljivo posle obnove Pećke patrijaršije, 1557. godine, kada su Srbi u celom Osmanskom carstvu, pa i u negdašnjoj Ugarskoj koja je od 1541. godine, putem Budimskog vilajeta formalno uklopljena u Osmansko carstvo, postali verska grupacija pod vlašću patrijarha.
Pratite nas i putem iOS i android aplikacije
