Odlazak norveškog slaviste Svejna Meneslanda | Srpska dijaspora

Smrću profesora emeritusa Svejna Meneslanda, uglednog norveškog slaviste i sociolingviste, naučna i kulturna javnost ostala je bez istraživača koji je decenijama posvećeno proučavao južnoslovenske jezike, književnost, istoriju i složene kulturne veze Balkana. Profesor Menesland preminuo je 23. avgusta, u 83. godini.

Rođen 1943. godine u norveškom gradu Skijenu, Svejn Menesland je visoko obrazovanje nastavio u Oslu, proučavajući slavistiku, ruski i južnoslovenske jezike. Tokom studija proveo je godinu dana na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Novom Sadu, gde je usavršavao znanje našeg jezika u akademskoj sredini profesora Pavla Ivića, jednog od najznačajnijih srpskih lingvista 20. veka. Pored slavistike, studirao je i francuski jezik u Parizu.

Naučnik posvećen jeziku i Balkanu

Od 1969. godine Menesland je bio vezan za Univerzitet u Oslu, gde je prošao put od saradnika do redovnog profesora slavistike. Za profesora slovenskih jezika izabran je 1979. godine, a tokom naučne karijere predavao je i proučavao bosanski, hrvatski i srpski jezik, kao i južnoslovensku književnost, kulturu i istoriju.

Obavljao je i više važnih akademskih funkcija. Bio je predsednik Norveškog udruženja slavista, zatim Skandinavskog udruženja slavista, rukovodilac Katedre za slavistiku Univerziteta u Oslu, kao i član međunarodnih naučnih tela posvećenih proučavanju jugoistočne Evrope. Bio je član Norveške akademije nauka i književnosti i Akademije nauka i umetnosti Bosne i Hercegovine.

Njegov naučni rad nije ostao zatvoren u univerzitetskim okvirima. Pisao je knjige i članke o jeziku, kulturnoj istoriji i društvenim prilikama na prostoru nekadašnje Jugoslavije, prevodio književna dela i predano radio na tome da skandinavskoj publici približi narode, jezike i kulturnu raznolikost Balkana.

Srbija viđena očima stranaca

Za srpsku kulturu posebno je značajna njegova dvojezična monografija Srbija u XIX veku očima stranaca / Serbia in the 19th Century Seen by Foreigners, koju su 2016. godine objavili Prometej iz Novog Sada i izdavačka kuća Sipres iz Osla. Knjiga, zasnovana na svedočanstvima stranih putopisaca i savremenika, prati preobražaj Srbije od vremena Prvog srpskog ustanka 1804. godine do ubistva kralja Aleksandra Obrenovića 1903. godine.

Menesland je u toj knjizi ukazao na duboke promene kroz koje je Srbija prošla tokom 19. veka — od osmanske provincije do međunarodno priznate evropske države, sa razvijanjem obrazovanog sloja, industrije i javnih institucija. Njegov pristup bio je dragocen upravo zato što je Srbiju posmatrao preko zapisa stranaca, ali sa dobrim poznavanjem jezika, istorijskog konteksta i domaće naučne literature.

Ljubav prema narodnoj poeziji

Još u studentskim danima, Menesland je sa posebnom pažnjom čitao i prevodio na norveški jezik srpske narodne pesme iz zbirki Vuka Stefanovića Karadžića. Tako je norveškim čitaocima približavao ritam srpskog epskog deseterca, svet narodnih junaka i snažnu emociju lirskih pesama. Njegov odlazak zato je gubitak ne samo za norvešku slavistiku, već i za sve koji su u njegovom radu prepoznavali iskrenu posvećenost jeziku, kulturi i razumevanju prostora jugoistočne Evrope. Svejn Menesland ostavio je obimno naučno delo i trajnu vezu sa srpskom kulturom, čijem je proučavanju i predstavljanju u Norveškoj dao lični, profesionalni i duboko ljudski pečat.

Bio je čest gost Ambasade Republike Srbije u Oslu i posebno je vodio lepe razgovore sa ambasadorkom dr Jasminom Mitrović – Marić.

Izvor: Rasejanje.info