Oproštaj od kralja Novreške koji je odao počast srpskim žrtvama u Botnu | Srpska dijaspora

Srpska zajednica u Norveškoj, zajedno sa Srpskom pravoslavnom crkvom i organizacijama koje neguju kulturu sećanja, oprostila se od kralja Haralda V. Norveški monarh preminuo je 28. avgusta u 89. godini, a tokom 35 godina na prestolu ostao je upamćen kao važna i ujedinjujuća ličnost norveškog društva.

Posebno mesto u sećanju srpske zajednice zauzima njegova poseta Jugoslovenskom ratnom groblju u Botnu kod Saltdala 2017. godine. Kralj Harald tada je položio venac u znak poštovanja prema srpskim i drugim jugoslovenskim ratnim zarobljenicima koji su stradali u Norveškoj tokom Drugog svetskog rata.

Fond za kulturu sećanja Blodveien, koji čuva uspomenu na žrtve ratnih logora i na stradanje zatvorenika na severu Norveške, podsetio je da je kraljev dolazak u Botn bio snažan i dostojanstven gest. Na tom mestu sahranjeni su mnogi ratni zarobljenici, uključujući veliki broj Srba, čije su sudbine vezane za logore, prinudni rad i izgradnju puta poznatog kao Krvavi put.

Prema podacima norveškog javnog servisa NRK, objavljenim 2017. godine povodom 75 godina od dolaska prvih jugoslovenskih zarobljenika u Saltdal, u norveškim logorima stradalo je oko 2.839 jugoslovenskih ratnih zarobljenika. Prvi transporti, pristigli 1942. godine, pretrpeli su naročito težak progon – tokom prvih devet meseci umrlo je sedam od deset zatočenika.

Sećanje na žrtve toga dana u Botnu nosili su i potomci preživelih. Među njima je bila porodica Dimitrijević, čiji je deda Tihomir Mikolić preživeo logor Botn i nakon rata se više puta vraćao u Saltdal. Njegove unuke Iva i Maja učestvovale su u komemoraciji, a kralj Harald i tadašnja ambasadorka Srbije Suzana Bošković Prodanović položili su vence na spomen-obeležje.

Od kralja Haralda V oprostila se i Srpska pravoslavna crkva. U zvaničnoj poruci saučešća, upućenoj kralju Hakonu VIII i kraljevskoj porodici Norveške, mitropolit skandinavski Dositej je, u ime punoće Srpske pravoslavne crkve, izrazio „najdublje i najiskrenije saučešće“ povodom smrti kralja Haralda V. U poruci se navodi da su se vernici tokom godina okupljali u srpskim pravoslavnim hramovima širom Norveške, moleći se za kralja, kraljevsku porodicu, mir i dobrobit norveškog naroda.

Mitropolit Dositej je poručio da se u danima žalosti Crkva moli da Gospod primi dušu kralja Haralda V „u svoje nebesko carstvo”, podari mu pokoj među pravednima i svetima, a kraljevskoj porodici i narodu Norveške utehu, snagu i mir. „Neka je večan spomen Njegovom Veličanstvu kralju Haraldu V”, navedeno je u poruci.

Kralj Harald je kao dete neposredno osetio ratne godine. Nakon nemačke okupacije Norveške, sa majkom i sestrama napustio je zemlju i proveo deo detinjstva u izbeglištvu u Sjedinjenim Američkim Državama. Iskustvo izgnanstva, kao i istorijska povezanost norveške i jugoslovenske kraljevske porodice tokom rata, davali su dodatnu simboliku njegovom odnosu prema sećanju na žrtve.

Izvor: Rasejanje.info