Bilo je to rimsko čudo u srcu Balkana: Dunav presušio, tajne isplivale

EKSTREMNO nizak vodostaj Dunava, izazvan talasima vrućine koji su pogodili Evropu, u blizini bugarskog sela Gigen otkrio je temelje skoro 1.700 godina starog Konstantinovog mosta, pružajući arheolozima jedinstvenu priliku da dokumentuju jedno od najvećih inženjerskih čuda Rimskog carstva.

Niz toplotnih talasa koji obaraju rekorde širom kontinenta doveo je do ozbiljnih suša, spuštajući nivoe velikih evropskih reka poput Rajne i Dunava na istorijski minimum. Dok ovakvi uslovi stvaraju probleme za rečni saobraćaj i ekosisteme, za naučnike predstavljaju redak dar. Voda koja se povukla otkrila je kamene stubove drevnog mosta, obično skrivene ispod mutne površine reke, omogućavajući timovima da izbliza prouče strukturu koja je vekovima bila predmet divljenja i proučavanja samo na osnovu istorijskih zapisa.

-Za arheologe, ovi trenuci su izuzetno dragoceni jer priroda nakratko otkriva objekat koji je većinu vremena skriven ispod Dunava, objasnio je Pavel Popov iz Regionalnog istorijskog muzeja u Plevenu. „To nam daje retku priliku da ga posmatramo, dokumentujemo i proučavamo u njegovom stvarnom okruženju.“

Tim iz plevenskog muzeja odmah je iskoristio priliku, koristeći dronove za mapiranje i fotografisanje ostataka koji su izronili iz vode, prateći liniju temelja i procenjujući njihovo trenutno stanje, prenosi RTS.

INŽENjERSKO ČUDO ANTIČKOG SVETA

Konstantinov most nije bio samo prelaz preko reke; bio je to simbol moći, tehnološke superiornosti i administrativne kontrole Rimskog carstva.

Svečano je otvoren 5. jula 328. godine, u prisustvu cara Konstantina Velikog, po kome i nosi ime. Most je povezivao drevni grad Ulpiju Eskus (Ulpia Oescus), u blizini današnjeg Gigena u Bugarskoj, sa tvrđavom Sučidava (Sucidava), na teritoriji današnjeg rumunskog grada Korabija. Na oba kraja mosta nalazili su se potporni stubovi koji su funkcionisali kao kapije.

Svojom monumentalnošću služio je kao ključna tačka za kretanje trupa, robe i ljudi između dve provincije. Njegove dimenzije i danas izazivaju poštovanje. Sa ukupnom dužinom od 2.434 metra, od čega je 1.137 metara premošćavalo samo korito Dunava, smatran je najdužim rečnim mostom antike.

Drvena platforma, široka 5,7 metara, bila je postavljena na masivne kamene stubove koji su se uzdizali deset metara iznad vode. Kao arhitekta ovog zdanja navodi se rimski inženjer Teofil Patrikije, koji je, kako se veruje, inspiraciju pronašao u ranijem, podjednako slavnom Trajanovom mostu.

KRATAK VEK I VEČNO SEĆANjE

Uprkos grandioznosti, most je imao relativno kratak vek upotrebe. Veruje se da je funkcionisao svega oko četiri decenije. Istoričari pretpostavljaju da je njegova drvena superstruktura uništena pre 367. godine, kada je car Valens, tokom vojnog pohoda, bio prinuđen da koristi pontonski most od čamaca u blizini, što ukazuje da glavni prelaz više nije bio u funkciji.

Rimski istoričar Amijan Marcelin, opisujući prelazak Gota preko Dunava 376. godine, takođe ne pominje most, što dodatno potvrđuje teoriju o njegovom ranom uništenju. Ipak, kameni stubovi su ostali vidljivi i beleženi na kartama sve do 18. veka, kao tihi svedoci nekadašnje rimske slave.

O značaju ovog poduhvata svedoče i posebni bronzani medaljoni, iskovani u Rimu 328. godine povodom otvaranja mosta. Danas su poznata samo dva primerka ovih medaljona prečnika 37,5 milimetara, od kojih se jedan čuva u bečkom Muzeju istorije umetnosti.

Na aversu se nalazi bista cara sa natpisom „CONSTANTINVS MAX AVG“, dok revers detaljno prikazuje kameni most sa tri luka i osmatračnicom, preko kojeg car korača sa trofejima, praćen boginjom Viktorijom. Ispod mosta su prikazani klečeća figura varvarina i rečni bog Danubijus, sa natpisom „DANVBIVS“, simbolizujući rimsku dominaciju nad rekom i okolnim teritorijama.

Ostaci Konstantinovog mosta uglavnom će ponovo nestati ispod površine vode. Fotografije, snimci dronovima i arheološka dokumentacija napravljeni tokom ovog perioda zato predstavljaju dragocen zapis stanja konstrukcije koju su rimski graditelji podigli pre gotovo 17 vekova.

ŠTA JE JOŠ REKA OTKRILA

Konstantinov most nije jedina istorijska relikvija koja je izronila na videlo zbog niskog vodostaja Dunava. Celom dužinom toka reke suša je otkrila zaboravljene artefakte iz različitih epoha.

U Srbiji, kod Prahova, iz vode su izronili ostaci desetina nemačkih ratnih brodova, koje je nacistička crnomorska flota potopila 1944. godine tokom povlačenja.

U Budimpešti reka je otkrila metalnu konstrukciju Mosta Franca Jozefa, uništenog 1945. godine, kao i skeletne ostatke dvojice vojnika Vermahta zajedno sa vojnim motociklom.

Kod bugarskog grada Ruse lokalni stanovnik je pronašao kosti i kljove mamuta iz ledenog doba. Arheolozi su takođe zabeležili pronalaske rimskog oltara posvećenog Jupiteru u Mađarskoj i projektila za srednjovekovni katapult u Slovačkoj, čineći obale Dunava privremenim arheološkim nalazištem na otvorenom.

Ova otkrića, iako izazvana nepovoljnim klimatskim uslovima, pružaju neprocenjiv uvid u bogatu i turbulentnu prošlost regiona kojim Dunav teče vekovima.

sputnikportal.rs

BONUS VIDEO – Vatrena stihija u Deliblatskoj peščari

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije